ಭೋಪಾಲ್: ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ನಲ್ಲಿ ಚಿರತೆಗಳ ಯಶಸ್ವಿ ಮರುಪರಿಚಯವು ಭಾರತದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿದೆ ಎಂದು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರಭೇದವು ಕ್ರಮೇಣ ದೇಶದ ಅರಣ್ಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಟಣೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಹೆಣ್ಣು ಚಿರತೆಗಳ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆ, ಎರಡನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ಮರಿಗಳ ಜನನ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ವಿಸ್ತರಣೆ—allವು ಮರುಪರಿಚಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಉತ್ತೇಜಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಕುನೋ ಹಾಗೂ ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ಮರಿಗಳ ಜನನವು ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಕೆಲ ಚಿರತೆಗಳ ಸಾವುಗಳಾದರೂ, ಉಳಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ, ಬೇಟೆಯ ಲಭ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಯೋಜನೆಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸ್ಥಿರತೆಯತ್ತದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಣೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಹೆಣ್ಣು ಚಿರತೆ ‘ಗಾಮಿನಿ’ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದ್ದು, ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಉಪ-ಪ್ರೌಢ ಚಿರತೆಗಳು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಣ್ಣು ಚಿರತೆ ‘ವೀರ’ ತನ್ನ 13 ತಿಂಗಳ ಮರಿಯೊಂದಿಗೆ ತೆರೆದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ‘ನಿರ್ವಾ’ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂರು 10 ತಿಂಗಳ ಮರಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ನಮೀಬಿಯಾದಿಂದ ತರಲಾದ ಎಂಟು ಚಿರತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕುನೋದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದ 12 ಮರಿಗಳು ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. 2023ರಿಂದ 2026ರವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು 39 ಮರಿಗಳು ಕುನೋದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 27 ಮರಿಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ತರಲಾದ 12 ಚಿರತೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಕುನೋದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೂರು ಮರಿಗಳನ್ನು ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮೂಲದ ಚಿರತೆಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದ 10 ಮರಿಗಳು ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ.
ಯೋಜನೆಯಡಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಿರತೆ ‘ಮುಖಿ’ ಐದು ಮರಿಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದ್ದು, ಇದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ.
‘ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾ’ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, 450ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ‘ಚಿರತೆ ಮಿತ್ರ’ಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನೋಪಾಯ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಣೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.
2032ರೊಳಗೆ ಸುಮಾರು 17,000 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ 60–70 ಚಿರತೆಗಳ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿ, ಬನ್ನಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು (ಗುಜರಾತ್) ನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ತಳಿ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.
