ಮುಂಬೈ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ (FTA) ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಬಳಿಕ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪರಸ್ಪರ ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರ ರಾಷ್ಟ್ರ (Most Favoured Nation – MFN) ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಏನಿದು MFN?
MFN ನಿಬಂಧನೆಯಡಿ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸೇವಾ ವಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಯಾವುದೇ ಇತರ ದೇಶದಂತೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಅಂದರೆ, ಮೂರನೇ ದೇಶಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ವಿಸ್ತರಿಸದೆ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ — ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಷರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ತೆರಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಮಾನದಂಡಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಅಧಿಕಾರಗಳ ಮಾನ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾದ ಇತ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ MFN ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ಜನವರಿ 27ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡ FTA ಪಠ್ಯದ ಸೇವಾ-ವ್ಯಾಪಾರ ಅಧ್ಯಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಈ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಜಂಟಿ ಸಮಿತಿ ನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಿದೆ.
ಈ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ EU ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ, ವಾಸ್ತವ್ಯ, ಕೆಲಸದ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಚಲನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನಿಯಮಗಳಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿ ಮೀರಿ MFN ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಕೋರಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ವಿಸ್ತರಣೆ ಆಗದಿದ್ದರೆ, MFN ಬಾಧ್ಯತೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿದೆ; ಆದರೆ ಈಗಾಗಲೇ ನೀಡಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.
ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದ್ದ FTA ಕುರಿತು ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕಾಗಿದ್ದು, ಸುಂಕ ಕಡಿತ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ ಸುಧಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟಾರೆ ವ್ಯಾಪಾರ–ಹೂಡಿಕೆ ವೃದ್ಧಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.
