“ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪೀಠ ಬರಲಿ, ಜೊತೆಗೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೋರ್ಟುಗಳಿಗೂ ರಿಟ್ ಅಧಿಕಾರ ಸಿಗಲಿ..”

ಮಂಗಳೂರು: ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪೀಠ ಬೇಕೆಂಬ ಕೂಗು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ, ರಿಟ್ ಅಧಿಕಾರ (writ powers) ಸಂಬಂಧದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಕಾನೂನಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರುವಂತೆಯೂ ಮಂಗಳೂರಿನ ವಕೀಲರ ಸಮೂಹ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ. ವಕೀಲರ ಈ ಆಗ್ರಹ ದೇಶದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

ಈ ಸಂಬಂಧ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಭಿಯೋಜಕ ಮನೋರಾಜ್ ರಾಜೀವ್ ಅವರು ವಕೀಲರಾದ ಶಿಶಿರ್ ಭಂಡಾರಿ, ರೋಶನಿ ಸೊರಬ್, ನಂದಿನಿ ಅಖಿಲ್ ಸಹಿತ ಕರಾವಳಿಯ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಸಿ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪೀಠ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಸೆಳೆದರು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾ ಬರಲಾಗಿದೆ. ಅದು ಈಡೇರಬೇಕಿದೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ ಎಂದು ಕರಾವಳಿಯ ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ಮನೋರಾಜ್ ರಾಜೀವ್ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ರಿಟ್ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಸಂಬಂಧ ಈ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಧಾನಿಯವರಿಗೆ, ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಸಚಿವರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಲೋಕಸಭೆ, ರಾಜ್ಯಸಭೆಗಳ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕರಿಗೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.

‘ರಿಟ್ ಪವರ್’ ಕುರಿತಂತೆ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾಗಲಿ:

ಇದೇ ವೇಳೆ, ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಬಂಧ ರಿಟ್ ಅಧಿಕಾರ ಕುರಿತಂತೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ವಕೀಲರು ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವ ಬೇಡಿಕೆ ದೇಶದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ರೈತರ, ಬಡವರ್ಗದವರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ರಿಟ್ ವಿಚಾರಣೆಯು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲೇ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗಬೇಕು. ಈ ಸಂಬಂಧ ಸಂಸಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ ಎಂದು ಮನೋರಾಜ್ ರಾಜೀವ್ ಹೇಳಿದರು.

ಸಂವಿಧಾನದ 32(3)ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. “Constitution 32(3) is a clause in the Indian Constitution’s Article 32, which grants Parliament the power to authorize other courts, besides the Supreme Court, to exercise writ powers (such as Habeas Corpus, Mandamus, Prohibition, Certiorari, and Quo Warranto) to enforce Fundamental Rights within their local jurisdiction” ಎಂದು ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸಂಬಂಧ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಸೆಳೆದರು.

ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಅನುಕೂಲಗಳು:

ಪ್ರಸಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾನೂನನ್ನೂ ಆಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಹೈಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಎಸಿ-ಡಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕಂದಾಯ ಅಥವಾ ಇತರ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು, ಪೊಲೀಸ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಷ್ಟೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ರೈತರು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ನ್ಯಾಯದಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಬಾರದು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಿಟ್ ಅಧಿಕಾರವು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಸಿಗಬೇಕಿದೆ ಎಂದು ಮನೋರಾಜ್ ರಾಜೀವ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ರೀತಿಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದಾಗಿ ಹೈಕೋರ್ಟಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದು, ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್, ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್, ಸರ್ಟಿಯೊರಾರಿ ಮತ್ತು ಕ್ವೋ ವಾರಂಟೊ ಮೊದಲಾದ ರಿಟ್ ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ಅರ್ಜಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂದು ಮನೋರಾಜ್ ರಾಜೀವ್ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 32(3) ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ರಿಟ್ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ, ರಿಟ್ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ (ಆರ್ಟಿಕಲ್ 32) ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು (ಆರ್ಟಿಕಲ್ 226) ಮಾತ್ರ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಅರೆ-ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಾಗರಿಕರು ದೂರ, ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ವಿಳಂಬಗಳಿಂದಾಗಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ತುರ್ತು ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸಕಾಲಿಕ ನ್ಯಾಯದ ನಿರಾಕರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ವಕೀಲರಾದ ಶಿಶಿರ್ ಭಂಡಾರಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ, “ಸೀಮಿತ ರಿಟ್ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು , ಮತ್ತು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ” ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಕೀಲರ ಪ್ರಮುಖ ಸಲಹೆಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

• ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ರಿಟ್ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದು.
• ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಯಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು.
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಕಾಲಮಿತಿಯ ವಿಲೇವಾರಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದು.

ಈ ಸುಧಾರಣೆಯು ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು – ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪೀಠಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಇದು ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಕಾಲಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಬೇಗ ಶಾಸಕಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತನ್ನು ವಿನಂತಿಸುತ್ತದೆ.