ನೌರುಜ್ ಸಂಭ್ರಮ: ಭಾರತ-ಇರಾನ್ ನಾಗರಿಕ ಬಂಧದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಂಟು

(ಲೇಖನ: ಡಾ. ನೀರಜ್ ಪಾಟೀಲ್)

ನವದೆಹಲಿ: ನವೀಕರಣ, ಸಾಮರಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಕತ್ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕಿನ ಜಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಹೊಸ ವರ್ಷ ನೌರುಜ್ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನಡುವೆ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಬೆಳೆದಿರುವ ನಾಗರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದರೆ, 7ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು ಇರಾನ್ ಸಸಾನಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಝೋರಾಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್-ಖಾದಿಸಿಯಾ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನವಾಗಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಮಾಜವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು.

ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಡುವೆ, ಝೋರಾಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದ ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುಜರಾತ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಈ ಸಮುದಾಯವು ನಂತರ “ಪಾರ್ಸಿಗಳು” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.

ಪಾರ್ಸಿ ಸಮುದಾಯವು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಹತ್ತರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೋಮಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಭಾಭಾ ಅವರಂತಹ ಮಹನೀಯರು ದೇಶದ ಪರಮಾಣು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಭದ್ರ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು.

ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ನೌರುಜ್ ಮತ್ತು ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬಗಳ ನಡುವೆ ಆಳವಾದ ಸಾಮ್ಯತೆ ಇದೆ. ಎರಡೂ ಹಬ್ಬಗಳು ಹೊಸ ಆರಂಭ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.

ಇದೇ ವೇಳೆ, ಝೋರಾಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗಳ ನಡುವೆ ಸಹ ಪ್ರಾಚೀನ ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದ ತಾತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಬೆಂಕಿಯಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಗೌರವ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆ, ನೌರುಜ್ ಹಬ್ಬವು ಕೇವಲ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಹಂಚಿಕೆಯ ನಾಗರಿಕ ಪರಂಪರೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ